Tajemnice Anny Gramatyki-Ostrowskiej – pierwszej polskiej pionierki grafiki i książki obrazkowej
Anna Gramatyka-Ostrowska pozostaje w pamięci jako prekursorka polskiej grafiki, pionierka książki obrazkowej i pierwsza polska graficzka, której twórczość nadal fascynuje. Wkrótce w Muzeum Drukarstwa w Nowym Targu odbędzie się wyjątkowa wystawa poświęcona jej życiu i dziełom, zaczynająca się 13 lutego 2026 roku o godz. 17.00. To wydarzenie nie tylko przybliży sylwetkę tej niezwykłej artystki, ale także ukaże, jak nowoczesne były jej projekty w kontekście przedwojennej polskiej grafiki.
Życie w cieniu gór i tragedii
Anna Gramatyka-Ostrowska, urodzona i wychowana w Krakowie, przeniosła się w latach 30. XX wieku do Zakopanego, zamieszkując w willi Bajbuza. Niestety, jej życie naznaczyła tragedia – śmierć drugiego męża, Antoniego Ambrożewicza, która wpłynęła na jej dalszą działalność artystyczną. Wspólne życie z Ambrożewiczem, literatem i przyjacielem Witkacego, zostawiło trwały ślad w postaci dwóch pastelowych portretów wykonanych przez tego ostatniego. Pomimo tych bolesnych doświadczeń, Gramatyka-Ostrowska kontynuowała swoją pracę, choć na mniejszą skalę.
Tajemnice twórczej przerwy
Po przeprowadzce do Zakopanego intensywność jej pracy twórczej znacząco zmalała. Powody tego pozostają niejasne. Możliwe, że wpłynęły na to osobiste tragedie, wojna, a może po prostu proza życia. W tych trudnych czasach artystka nie straciła jednak fascynacji tworzeniem, co odzwierciedlała w swojej unikalnej działalności. Jej dom, pełen artystycznych akcentów i rasowych owczarków collie, był świadkiem jej niezwykłych zainteresowań.
Wkład w rozwój grafiki książkowej
Gramatyka-Ostrowska, która zdobyła wykształcenie w prestiżowych szkołach artystycznych, związała się z Towarzystwem Polska Sztuka Stosowana, gdzie współtworzyła projekty o różnorodnej tematyce. Jej twórczość obejmowała malarstwo, projekty witraży, scenografie teatralne, a przede wszystkim grafikę użytkową. Jednak to grafika książkowa stała się jej największą pasją. Projektowała okładki, ilustracje oraz układy typograficzne dla wielu wydawnictw, a jej książki wyróżniały się starannością wykonania i innowacyjnością.
Dziedzictwo Anny Gramatyki-Ostrowskiej
Jednym z najbardziej znaczących dzieł Gramatyki-Ostrowskiej jest książka „Smyk i urwis. Dziwne przygody wesołej czwórki”, wydana w 1932 roku, która jest uznawana za jedno z pierwszych polskich picture books. Niestety, po wojnie jej twórczość została niemal zapomniana, lecz dzięki zaangażowaniu kolekcjonerów i miłośników sztuki, jej prace znów cieszą się zainteresowaniem. Wystawa w Nowym Targu to doskonała okazja do poznania tej złożonej postaci i jej znaczącego wkładu w rozwój polskiej grafiki.
Na wystawie można podziwiać nie tylko książki dla dzieci, ale także inne przykłady jej grafiki użytkowej, takie jak kartki pocztowe, znaki drukarskie czy projekty winiet. To pokazuje, jak wszechstronna była ta zakopiańska artystka. Wszyscy miłośnicy sztuki i historii książki są zaproszeni do odkrycia na nowo twórczości Anny Gramatyki-Ostrowskiej, która mimo upływu czasu wciąż inspiruje.
Źródło: facebook.com/umnowytarg